ChPU nima va u onlayn do‘kon uchun nima beradi
ChPU — «inson tushunadigan manzil» degani. /catalog/index.php?SECTION_ID=14&ELEMENT_ID=205 o‘rniga sahifa /catalog/divanlar/burchakli/milano/ ko‘rinishida ochiladi. Manzilga qarab mijoz qayerda turganini tushunadi, Telegram yoki boshqa messenjerda yuborilgan havola esa ishonchliroq ko‘rinadi.
Lekin ChPU o‘zi saytni qidiruvda yuqoriga chiqarib bermaydi. U texnik muammolarni kamaytiradi: bir sahifaning bir nechta manzili, o‘qib bo‘lmaydigan havolalar, katalog tuzilmasidagi chalkashlik. Kontent va boshqa ishlar uchun u mustahkam asos bo‘ladi.
1-qadam. Infoblokda simvolik kodlarni tayyorlang
Bitrix manzilni bo‘lim va elementlarning simvolik kodlaridan yig‘adi. Kodlar bo‘sh yoki tartibsiz bo‘lsa, komponentni qanday sozlamang, chiroyli manzil chiqmaydi. Shuning uchun ishni infoblokdan boshlang.
Infoblok sozlamalarida nomdan kodni avtomatik transliteratsiya qilishni va kod noyobligini tekshirishni yoqing. Shunda mahsulot yuklayotgan menejer maydonni bo‘sh qoldirmaydi va tasodifiy harflar yozmaydi. Jamoa uchun oddiy qoidalar belgilang:
- faqat lotin harflari, raqamlar va defis; bo‘sh joy va kirill harflari bo‘lmasin
- kichik harflar bilan yozing
- qisqa va tushunarli bo‘lsin: model nomi, to‘liq tavsif emas
- «sotib-olish», «arzon» kabi so‘zlarni qo‘shmang
- bo‘lim kodi mazmunni aks ettirsin: divanlar, kategoriya-1 emas
- e’lon qilingandan keyin kodni eski manzildan yo‘naltirishsiz o‘zgartirmang
2-qadam. Kompleks komponentda ChPU rejimini yoqing
Katalog, yangiliklar va maqolalar Bitrix’da kompleks komponentlar orqali ishlaydi. Ularda ChPU rejimini yoqish parametri bor. Uni yoqqach, ildiz papkani (masalan, /catalog/) ko‘rsating va bo‘limlar ro‘yxati, bo‘lim hamda element uchun manzil shablonlarini kiriting.
Odatda bo‘lim manzili ichma-ich bo‘limlar kodlaridan, mahsulot manzili esa shu yo‘l va element kodidan tuziladi. Shablonlarda raqamli ID emas, simvolik kodlar ishlatilishi kerak. Bunday variant uzunroq, lekin katalog tuzilmasini yaxshi ko‘rsatadi va turli bo‘limlardagi bir xil kodlar to‘qnashuvining oldini oladi.
Infoblok sozlamalaridagi shablonlar komponent shablonlariga mos bo‘lsin. Aks holda sayt ichidagi havolalar sahifa haqiqatda ochiladigan manzildan farq qiladi. Papkalar chuqurligini ham me’yorda tuting: uch-to‘rt darajadan oshmagani ma’qul.
3-qadam. Manzillarni qayta ishlash qoidalarini tekshiring
Bitrix so‘rovni kerakli komponentga manzillarni qayta ishlash qoidalari orqali yo‘naltiradi (fayl tizimida bu urlrewrite.php). Komponent parametrlari saqlanganda qoida odatda o‘zi qo‘shiladi. Biroq sayt boshqa serverga ko‘chirilgan yoki qo‘lda tahrirlangan bo‘lsa, eski va ziddiyatli yozuvlar qolib ketishi mumkin.
Belgilari: bo‘lim admin panelda bor, ammo sahifa 404 beradi, yoki katalog o‘rniga boshqa komponent ochiladi. Qoidalar ro‘yxatida o‘z papkangizga tegishli yozuvlarni toping, ortiqchasini olib tashlang, so‘ng komponent parametrlarini qayta saqlang. Keyin bo‘lim, kichik bo‘lim va mahsulot kartochkasini ochib ko‘ring.
Eski manzillardan o‘tish: trafikni yo‘qotmaslik tartibi
Do‘kon allaqachon indeksda bo‘lsa, ChPU’ni rejasiz yoqish mumkin emas. Qidiruv tizimi eski manzillarni biladi, mijozlar esa ularni xatcho‘p va chat tarixida saqlaydi. Quyidagi tartibda ish tuting:
- sayt xaritasi, Search Console, Vebmaster va analitikadan barcha eski manzillarni yuklab oling
- ChPU’ni avval test nusxada yoqib, sahifaning barcha turlarini tekshiring
- eski va yangi manzillar moslik jadvalini tuzing
- har bir eski manzildan o‘zining yangi sahifasiga 301 yo‘naltirish qo‘ying, bosh sahifaga emas
- menyu, banner, maqola va xabarnomalardagi ichki havolalarni yangilang
- sayt xaritasini qayta yig‘ing: unda faqat yangi manzillar qolsin
- qayta indekslashga yuboring va bir necha hafta indekslash hisobotlarini kuzating
Ko‘p uchraydigan xatolar
Xatolar saytdan saytga takrorlanadi. Loyihangizni shu ro‘yxat bo‘yicha tekshirib chiqing:
- ChPU yoqilgan bo‘lsa-da, manzilda index.php yoki parametrlar qolgan
- sahifa oxirida slesh bilan ham, sleshsiz ham ochiladi va yagona variantga yo‘naltirish yo‘q
- simvolik kodda kirill harflari yoki bo‘sh joy bor, brauzer manzilni uzun kodlangan qatorga aylantiradi
- mahsulot bir necha bo‘lim yo‘lida ochiladi, canonical ko‘rsatilmagan
- ishlayotgan saytda shablon yo‘naltirishsiz almashtirilgan
- filtr parametrlari ChPU’ga aylantirilib, minglab keraksiz sahifalar paydo bo‘lgan
Ikki tilli sayt: rus va o‘zbek manzillari
O‘zbekistonda ikki tilli sayt odatiy hol. Manzillar mantig‘i ikkala versiyada bir xil bo‘lsin: masalan, o‘zbekcha versiya alohida papkada joylashadi, bo‘limlar tuzilmasi ruscha versiyani takrorlaydi. O‘zbekcha sahifalar uchun kodlarni o‘zbekcha nomdan lotin harflarida yozish yaxshi: shunda manzil o‘zbek tilidagi foydalanuvchiga tushunarli bo‘ladi.
Agar ikki til uchun bitta kodni ishlatsangiz ham bo‘ladi, lekin sarlavha va matn o‘z tilida yozilishi shart. Til versiyalarini hreflang orqali bog‘lang, shunda qidiruv tizimi ularni dublikat deb hisoblamaydi.
Misol: mebel do‘koni katalogi
Toshkentdagi mebel do‘koni Samarqand va Buxoroga ham buyurtma yetkazadi deylik. Ilgari kartochkalar raqamli manzilda ochilar, Telegram kanallarida mijozlar tushunarsiz havolalarni ulashardi. Sozlashdan keyin «Burchakli divanlar» bo‘limi /catalog/divanlar/burchakli/ manzilini oladi, kartochka esa shu yo‘l va model kodidan iborat bo‘ladi.
Reklama va postlardagi eski havolalar 301 orqali yangilariga o‘tadi, sayt xaritasi qayta yig‘iladi, OLX va Uzum kabi maydonchalardagi havolalar ham yangilanadi. Natijada to‘plangan trafik saqlanadi, reklama kampaniyalari esa odamlarni xato sahifaga olib bormaydi.
Ishga tushirgandan keyingi tekshirish ro‘yxati
Saytni kraulerda aylanib chiqing va natijani quyidagi ro‘yxat bilan solishtiring. Keyin eski manzillardan bir qismini qo‘lda oching va ular bosh sahifaga emas, to‘g‘ri sahifaga olib borishini tekshiring.
Katalog katta bo‘lsa yoki manzillar o‘zgarishi reklama va analitikaga ham ta’sir qilsa, vazifani mutaxassis bilan birga ko‘rib chiqqan ma’qul. markdev jamoasi O‘zbekistonda sayt uchun SEO optimizatsiya bilan shug‘ullanadi: saytingiz manzillar tuzilmasini ko‘rib chiqib, xavfsiz o‘tish rejasini tayyorlashimiz mumkin.
- barcha sahifa 200 kod beradi, yo‘naltirish zanjirlari yo‘q
- har bir sahifa faqat bitta manzilda ochiladi, slesh formati yagona
- canonical, sayt xaritasi va menyuda bir xil manzillar ishlatilgan
- eski manzillar 301 bilan mos yangi sahifalarga yo‘naltirilgan
- kodlarda kirill, bo‘sh joy va xizmat qismlari yo‘q
- rus va o‘zbek versiyalari hreflang bilan bog‘langan
Ko‘p beriladigan savollar
ChPU saytni qidiruvda yuqoriga chiqaradimi?
To‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘q. U manzillarni tushunarli qiladi, dublikatlarni kamaytiradi va tuzilmani soddalashtiradi. Bu o‘sish uchun sharoit yaratadi, lekin kontent va sayt sifatining o‘rnini bosmaydi.
Mahsulotning simvolik kodini keyin o‘zgartirsa bo‘ladimi?
Bo‘ladi, lekin eski manzildan yangisiga 301 yo‘naltirish qo‘yilsa, ichki havolalar va sayt xaritasi yangilansa. Aks holda sahifa to‘plangan ko‘rinishini yo‘qotadi.
ChPU yoqilgandan keyin bo‘limlar 404 beryapti, nima qilish kerak?
Avval manzillarni qayta ishlash qoidalarini tekshiring: eski ziddiyatli yozuv bo‘lishi mumkin. Keyin infoblok va komponent shablonlari mosligini, bo‘limlarda simvolik kod borligini va ildiz papka to‘g‘riligini ko‘ring.
Manzilga bo‘limlarning to‘liq yo‘lini kiritish kerakmi?
Bu tuzilma uchun qulay va bir xil kodlar to‘qnashuvidan saqlaydi, lekin manzilni uzaytiradi. Chuqurlik me’yorda va mantiq butun katalog bo‘ylab bir xil bo‘lsin.
Ikki tilli saytda manzillarni qanday qurish kerak?
Mantiq bir xil bo‘lsin, o‘zbekcha versiya alohida papka yoki saytda joylashsin, kodlar lotin harflarida yozilsin va versiyalar hreflang bilan bog‘lansin.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.