Segment nima va auditoriya nima
Segment — bozorning umumiy ehtiyoj va xatti-harakatga ega qismi. Uni yoshga qarab emas, birinchi navbatda nima uchun sotib olishiga qarab ajratgan ma’qul. Maqsadli segment esa kompaniya o‘zi uchun tanlagan qism: aynan shu odamlar uchun mahsulot, narx va xizmat quriladi.
Maqsadli auditoriya — marketing xabari qaratilgan odamlar doirasi. Unga xaridorning o‘zi ham, uning qaroriga ta’sir qiluvchilar ham kiradi. Qisqacha aytganda, segment «kimdan daromad qilamiz» degan savolga, auditoriya esa «kimga, nimani va qayerda aytamiz» degan savolga javob beradi.
Maqsadli auditoriya va maqsadli segment farqi: B2C misol
Samarqanddagi ingliz tili o‘quv markazini olaylik. Bozor bir necha segmentga bo‘linadi: imtihonga tayyorlanayotgan o‘quvchilar, chet elda o‘qishni rejalayotgan talabalar, ish uchun til o‘rganayotgan kattalar, kichik yoshdagi bolalar. Markaz o‘z o‘qituvchilari va raqobatni baholab, talabalar va ishlovchi mutaxassislarni tanlaydi. Bu — maqsadli segment.
Auditoriya esa kengroq. Talaba uchun qarorni ko‘pincha kurs pulini to‘laydigan ota-onasi qabul qiladi, ishonchni esa bitiruvchilar va o‘qituvchilar uyg‘otadi. Shuning uchun Instagram va Telegramda xabarlar ham har xil bo‘ladi: talabaga natija va imtihon haqida, ota-onaga jadval, xavfsizlik va bo‘lib to‘lash haqida.
B2B misol: kafelar uchun idish-tovoq yetkazib beruvchi
Ulgurji yetkazib beruvchi kafe, restoran, katering, mehmonxona va do‘konlar bilan ishlashi mumkin. Har bir segment boshqacha xarid qiladi: kafe kichik partiyalarda va tez, mehmonxona esa tender orqali va uzoq muddatga. Yetkazib beruvchi, aytaylik, kafe va kateringni tanlaydi. Shu segment ichida auditoriya — egasi, oshpaz va xaridlar bo‘yicha mas’ul xodim. Egasiga narx va foyda, oshpazga sifat, xaridchiga yetkazib berish barqarorligi muhim.
Ishni qanday ketma-ketlikda qilish kerak
Avval strategiya, keyin kommunikatsiya: tartib shunday bo‘lsa, reklama byudjeti kamroq sarflanadi.
- Bozorni to‘liq tasvirlang: sizdan kim xarid qilishi mumkin.
- Uni ehtiyojlar bo‘yicha segmentlarga bo‘ling.
- Har bir segmentni baholang: hajmi, raqobat, sizning imkoniyatingiz, foydaliligi.
- Bitta-ikkita asosiy segmentni tanlab, ular uchun alohida taklif tuzing.
- Segment ichida xaridorlar va ta’sir qiluvchilarni aniqlang.
- Har bir guruh uchun xabar va kanalni belgilang.
Byudjet va reklamaga ta’siri
Segment tanlangach, asosiy mablag‘ni qayerga qaratish aniq bo‘ladi: masalan, o‘zingiz yaxshi biladigan odamlarga Meta Ads va Instagram orqali. Byudjetning kichik qismini qo‘shni segmentlarni sinashga ajratgan yaxshi, shunda bitta yo‘nalishga qaram bo‘lib qolmaysiz.
Auditoriya esa format va maydonni belgilaydi. Mebel xaridori OLX yoki Telegram kanallarida qidirishi, dizayner Instagramda portfolio ko‘rishi, kompaniya xaridchisi esa messenjerda yozib, tijoriy taklif so‘rashi mumkin. Barchasiga bitta kreativ to‘g‘ri kelmaydi.
Keng tarqalgan xatolar
Bu xatolar biznesdan biznesga takrorlanadi.
- Umumiy ehtiyojsiz yosh guruhini segment deb atash.
- Juda ko‘p segment tanlab, byudjetni sochib yuborish.
- Faqat xaridorga gapirib, maslahat beruvchilarni unutish.
- Har bir mikrosegment uchun alohida xabar yozishga resurs bo‘lmaganda bozorni juda mayda bo‘lish.
- Segmentlarni bir marta yozib qo‘yib, talab o‘zgarganda qayta ko‘rmaslik.
Hujjatda va jamoada qanday yuritish
Marketing rejasida ikkalasini alohida bo‘limda yozing: «Maqsadli segment» — kim va nima uchun tanlandi; «Maqsadli auditoriya» — kimlarga qaysi xabar bilan murojaat qilamiz. Shunda jamoa va pudratchilar bir xil tushunadi. markdev O‘zbekistondagi tadbirkorlarga marketing strategiyasi va konsalting doirasida shunday asos yaratishda yordam beradi. Vazifangizni muhokama qilmoqchi bo‘lsangiz, bizga yozing, bozoringizni birgalikda ko‘rib chiqamiz.
Ko‘p beriladigan savollar
Maqsadli segment va maqsadli auditoriya bir narsami?
Yo‘q. Segment — kompaniya tanlagan bozor qismi, auditoriya esa xabar qaratilgan odamlar, shu jumladan xaridga ta’sir qiluvchilar.
Avval nimani aniqlash kerak?
Avval maqsadli segmentni, chunki u taklif va pozitsiyalashni belgilaydi. Auditoriya keyin segment ichida aniqlanadi.
Kichik biznesga nechta segment yetarli?
Odatda bitta-ikkita asosiy segment. Resurs cheklangan bo‘lsa, e’tiborni jamlash va boshqalarini kichik sinovlar bilan tekshirish foydaliroq.
Ta’sir qiluvchilarni nega hisobga olish kerak?
Chunki ota-ona, dizayner yoki rahbar fikri ko‘pincha xaridor sizni tanlaydimi yoki raqibni, shuni hal qiladi.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.