3C modeli nimani anglatadi
Uchta «C» — Customer (mijoz), Company (kompaniya) va Competitors (raqobatchilar). Modelni yapon maslahatchisi Kenichi Omae nomi bilan bog‘lashadi. G‘oya sodda: kuchli pozitsiya mijozga kerak, siz yaxshi qila oladigan va raqobatchilar yetarli darajada qilmayotgan narsada bo‘ladi.
Ko‘p tadbirkorlar faqat bitta burchakka qaraydi: kimdir kun bo‘yi qo‘shnining narxini kuzatadi, kimdir Instagramda o‘zini maqtaydi, lekin bu mijozga kerakmi, tekshirmaydi. Uchburchak uchala tomonni birga ko‘rishga majbur qiladi.
Mijoz burchagi
Mahsulotdan emas, talabdan boshlang. «Mijozlarga sifat muhim» degan gap xulosa emas, taxmin. Telegramdagi yozishmalar, sharhlar, sotuvchilarga beriladigan savollar va buyurtmalar tarixidan haqiqiy so‘zlarni yig‘ing.
- Mijozlaringiz kimlar va qanday guruhlarga bo‘linadi
- U mahsulotingiz bilan qanday muammoni hal qiladi
- Tanlashda nima hal qiluvchi: narx, tezlik, ishonch, qulaylik
- Qayerdan ma’lumot oladi va qayerdan xarid qiladi: Instagram, OLX, Uzum, do‘kon
- Sizdan va umuman bozordan nimadan norozi
Kompaniya burchagi
Bu yerda o‘zingizga halol qarash kerak: nimani eng yaxshi qilasiz, qanday jamoa, uskuna, joylashuv, hamkorlar va obro‘ingiz bor, qayerda zaifsiz va nima tez o‘zgarishga xalaqit beradi.
Ko‘pchilik o‘z kuchini oshirib baholaydi. Shuning uchun o‘nga yaqin mijoz va xodimlardan «nega aynan bizni tanladingiz?» deb so‘rang. Ba’zan siz arzon narxni asosiy ustunlik deb o‘ylagan bo‘lasiz, mijoz esa savoliga besh daqiqada javob olgani uchun qaytib keladi.
Raqobatchi burchagi
Raqobatchini faqat yonidagi do‘kon deb tushunmang. Andijondagi ingliz tili o‘quv markazi uchun raqobatchi nafaqat boshqa markaz, balki xususiy repetitor, onlayn darslar va YouTube ham. To‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita raqobatchilarni ajrating, ular nimani va’da qilishini, qaysi kanalda sotishini va sharhlarda nima yozilishini o‘rganing.
Maqsad nusxa ko‘chirish emas, hech kim yaxshi yopmayotgan bo‘sh joyni topish.
Uch burchakni birlashtirish: misol
Pozitsiya uch narsaning kesishmasida: bu mijozga muhim, siz buni qila olasiz, raqobatchilar buni zaif qiladi. Masalan, Samarqanddagi uy qandolatxonasi Instagram va Telegram orqali buyurtma oladi. Mijoz tortni aniq sanaga va kelishilgan ko‘rinishda xohlaydi. Qandolatxona oldindan eskiz chizib, yozishmada tasdiqlatadi. Raqobatchilar narx va tanlov bilan maqtanadi, lekin buyurtma tafsilotlarini tez-tez adashtiradi.
Xulosa: eng arzon narxga emas, «kelishganimizdek» degan va’daga tayaning. Mijozga bir narsa muhim, siz boshqasida kuchli bo‘lsangiz, savdo oshmaydi. Hamma qilayotgan ishni qilsangiz, faqat chegirma bilan ajralib turasiz.
Bir uchrashuvda tahlil qilish tartibi
Qog‘ozga uchburchak chizing va qadamlarni ketma-ket bajaring.
- Har bir burchakka asosiy savollarga javoblarni yozing
- Mijozga muhim omillar ro‘yxatini tuzing
- Har bir omil bo‘yicha o‘zingizni va 2–3 raqobatchini baholang
- Siz kuchli, raqobatchi zaif bo‘lgan omillarni ajrating
- Hech kim yopmayotgan ehtiyojlarni yangi imkoniyat sifatida belgilang
- Mijozga befarq, lekin siz kuch sarflayotgan joylarni toping
- Pozitsiyani va mahsulot, xizmat, muloqot bo‘yicha 2–3 qarorni yozing
Cheklovlar va qachon qayta ko‘rish kerak
Uchburchak qonunchilik, iqtisodiyot va texnologiya o‘zgarishlarini hisobga olmaydi, bunga PEST kabi vositalar kerak. U bozor hajmi haqida raqam ham bermaydi. Lekin boshlang‘ich nuqta va jamoa bilan ochiq suhbat uchun yaxshi ishlaydi.
Yangi raqobatchi chiqqanda, talab o‘zgarganda, yangi mahsulot ishga tushirganda yoki boshqa shaharga chiqqanda tahlilga qayting. Agar tashqaridan qarash kerak bo‘lsa, markdev jamoasi bu tahlilni o‘tkazib, uni strategiyaga aylantirishga yordam beradi. Vazifangizni yozing, nimadan boshlashni birga muhokama qilamiz.
Ko‘p beriladigan savollar
Marketing uchburchagi 3C nima uchun kerak?
U mijoz ehtiyoji, sizning kuchingiz va raqobatchilarning zaif joylarini solishtirib, aniq pozitsiyani topishga yordam beradi.
3C modeli kichik biznesga mosmi?
Ha. Do‘kon, kafe yoki klinika uchun bir uchrashuv, bir varaq qog‘oz va bir nechta mijoz bilan suhbat yetarli.
Tahlilni qanchalik tez-tez yangilash kerak?
Kamida yiliga bir marta, shuningdek yangi raqobatchi chiqqanda, savdo sababsiz tushganda yoki yangi mahsulot ishga tushganda.
Raqobatchilarni faqat narx bo‘yicha solishtirish yetarlimi?
Yo‘q. Xizmat tezligi, kafolat, qulaylik, muloqot va sharhlar ham raqobat maydoni, ko‘pincha aynan shu yerda bo‘sh joy topiladi.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.