UX nima va u dizayndan nimasi bilan farq qiladi
UX (user experience) — foydalanuvchi tajribasi. Dizayn saytning qanday ko‘rinishiga javob beradi, UX esa qanday ishlashiga: nima bilan shug‘ullanishingiz tushunarlimi, narxni qayerdan topish mumkin, buyurtmagacha nechta qadam bor, tugma bosilgandan keyin nima bo‘ladi. Shakli noqulay bo‘lgan chiroyli sayt hamma narsa ikki-uch bosishda topiladigan oddiy saytdan yutqazadi.
Tadbirkor uchun UX — bu pul masalasi. Meta Ads yoki Google Ads reklamasi natija uchun emas, tashrif uchun to‘lanadi. Bosishdan keyin nima bo‘lishini saytning qulayligi hal qiladi: bir xil byudjet ko‘plab murojaat ham keltirishi mumkin, deyarli hech narsa ham.
O‘zbekistonda saytga kim va qanday kiradi
Tashrifchilarning katta qismi telefondan keladi: Instagram, Telegram kanali, reklama yoki xaritadagi havola orqali. Shuning uchun sayt avval smartfon ekraniga mo‘ljallab loyihalanadi, keyin kompyuterga moslashtiriladi. Viloyatlarda va mobil tarmoqda tezlik turg‘un bo‘lmasligi mumkin, og‘ir animatsiya va katta suratlar esa yuklanib ulgurmaydi.
Xaridorlarning odatlari ham muhim. Odamlar Telegramda yozishga, qo‘ng‘iroq qilishga, Click yoki Payme orqali to‘lashga o‘rgangan. Sayt ro‘yxatdan o‘tishni va o‘nta maydonli anketani talab qilsa, mijozning bir qismi ketib qoladi. Uzum yoki OLXda xarid qiladigan odam aniq suratlar, ko‘rinib turgan narx va oddiy rasmiylashtirishni kutadi. Tillarni ham unutmang: o‘zbek va rus tili tugmasi ko‘zga tashlanib turishi, tarjimalar esa to‘liq bo‘lishi kerak.
Yaxshi UX nimalardan iborat
Hamma uchun yagona qolip yo‘q, ammo ishlaydigan saytlarning tayanchlari deyarli bir xil.
- Birinchi ekran: bir necha soniyada kompaniya kimligi, kimga mo‘ljallangani va keyingi qadam aniq bo‘lsin.
- Struktura va menyu: bandlar kam, nomlar mijozlar o‘zlari ishlatadigan so‘zlarda.
- Narx va shartlar: narxni ko‘rsatgan ma’qul, imkon bo‘lmasa nimaga bog‘liqligini tushuntiring.
- Shakllar: maydonlar kam, odatda ism va telefon yetadi; yonida qo‘ng‘iroq va Telegram tugmalari.
- Buyurtma va to‘lov: Click, Payme, qabul qilganda naqd to‘lov, majburiy ro‘yxatdan o‘tishsiz.
- Mobil versiya: yirik tugmalar, o‘qiladigan shrift, matnni hech narsa to‘smasin.
- Ishonch: haqiqiy suratlar, manzil, sharhlar, tushunarli aloqa ma’lumotlari.
Murojaatlarni yo‘qotadigan odatiy xatolar
Eng ko‘p uchraydigan muammolar turli sohadagi saytlarda takrorlanadi. Birinchi soniyadayoq ekranni yopib qo‘yadigan oyna. Asosiy taklifni o‘qishga ulgurtirmay o‘zi almashadigan slayder. Aniq harakat o‘rniga turgan «Batafsil» tugmasi. Rasm shaklida qo‘yilgan telefon raqami, uni bir bosishda terib bo‘lmaydi.
Yana bir xato — o‘z auditoriyangizni o‘ylamay, raqobatchi saytini nusxalash. Onlayn do‘konda ishlagan yechim klinika yoki qurilish kompaniyasiga to‘g‘ri kelmaydi. Va nihoyat, ariza yuborilgach hech qanday tasdiq chiqmasa, odam uning yetib borganini bilmaydi.
UXni his-tuyg‘u bilan emas, raqamlar bilan tekshirish
Tahlildan boshlang. Yandex Metrika yoki Google Analytics 4 ni ulab, maqsadlarni sozlang: telefon raqamini bosish, Telegramga o‘tish, shaklni yuborish, to‘lov. Maqsadlarsiz foydalanuvchilar aynan qayerda ketib qolayotganini bilib bo‘lmaydi.
Bosish xaritalari va sessiya yozuvlari odamlar qayerda to‘xtab qolganini, tugmani topa olmaganini yoki bosilmaydigan narsani bosganini ko‘rsatadi. Oddiy usul ham ishlaydi: biznesingizga aloqasi yo‘q tanishingizdan telefonda narxni topib, buyurtma berishini so‘rang. U qoqilgan joylarning hammasini tuzatish kerak. O‘zgarishlardan keyin ko‘rsatkichlarni taqqoslanadigan davrlar bo‘yicha solishtiring, bir necha kunga qarab xulosa qilmang.
Sayt buyurtma qilishda nimadan boshlash kerak
Saytni kalit topshirish asosida yaratishda UX dizayndan oldin kelishi kerak: avval maqsadlar va mijoz stsenariylari, keyin sahifalar sxemasi va prototip, undan so‘ng vizual va maket. Pudratchidan qulaylikni qanday tekshirishini va ishga tushirishdan oldin tahlilda qaysi maqsadlarni sozlashini so‘rang. Javob «chiroyli qilamiz» bilan tugasa, ehtiyot bo‘ling.
markdev jamoasi saytlarni kalit topshirish asosida yaratadi va tahlilni birinchi kundan joylaydi, shunda qulaylikni o‘lchash mumkin bo‘ladi. O‘z saytingizni tahlil qilmoqchi yoki yangisini rejalashtirmoqchi bo‘lsangiz, ariza qoldiring, vazifangizni birga muhokama qilamiz.
Ko‘p beriladigan savollar
Sayt UX dizayniga nimalar kiradi?
Biznes maqsadlari va mijoz portreti, sahifalar tuzilmasi, saytdagi harakat stsenariylari, prototiplar, tugma va shakl matnlari, mobil versiya, yuklanish tezligi hamda tahlil ma’lumotlari asosida farazlarni tekshirish.
UX va UI o‘rtasida qanday farq bor?
UX — mantiq va qulaylik: odam kerakli narsani qanday topadi va harakatni qanday bajaradi. UI — interfeysning tashqi ko‘rinishi: ranglar, shriftlar, tugmalar. Yaxshi sayt ikkalasini ham talab qiladi, lekin UXdan boshlagan ma’qul.
UX ishining narxi nimaga bog‘liq?
Saytning hajmi, sahifa turlari va stsenariylar soni, auditoriyani o‘rganish chuqurligi, prototiplar zarurligi va ishga tushirilgandan keyingi o‘zgarishlarga. Aniq baho vazifa muhokama qilingandan keyingina beriladi.
Kichik sayt yoki lendingga ham UX kerakmi?
Ha. Sayt qancha qisqa bo‘lsa, har bir ekran shuncha muhim: tushunarli taklif, ko‘zga tashlanadigan tugma va qisqa shakl ko‘pincha qo‘shimcha bo‘limlardan ko‘ra ko‘proq ta’sir qiladi.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.