SEO va CEO farqi: nega adashtiriladi va nimaga kerak

SEO va CEO farqi: qisqacha

SEO — search engine optimization, ya’ni qidiruv tizimlari uchun optimallashtirish. Maqsad — sayt Google va Yandex natijalarida mijozlar so‘raydigan so‘rovlar bo‘yicha tez-tez va yuqoriroq chiqishi. CEO esa chief executive officer, ya’ni bosh ijrochi direktor. Birinchisi mijoz jalb qilish vositasi, ikkinchisi kompaniya uchun to‘liq javob beradigan inson.

Toshkentdagi stomatologiya klinikasini tasavvur qiling. Kimdir qidiruvga «tish davolash Yunusobod» deb yozsa, SEO uni aynan shu klinika saytiga olib kelishga yordam beradi. CEO esa ikkinchi filial ochish va reklamaga qancha mablag‘ ajratish haqida qaror qiladi. Rollar boshqa, lekin bog‘liq: rahbar qarorlari qidiruv arizalar keltiradimi yoki yo‘qmi, shunga ta’sir qiladi.

SEO nimalarni o‘z ichiga oladi

Qidiruv bilan ishlash bir necha qatlamdan iborat. Avval sayt qidiruv robotlari uchun ochiqligi va telefonda yaxshi ishlashi tekshiriladi: O‘zbekistonda ko‘p xaridorlar saytga smartfondan, ko‘pincha Instagram yoki Telegramdan o‘tadi. Keyin mazmun va tuzilma ustida ishlanadi.

• texnik sozlash: sahifa manzillari, yuklanish tezligi, mobil versiya
• sayt tuzilmasi: har bir xizmat yoki tovar guruhi uchun alohida sahifa
• rus va o‘zbek tillarida haqiqiy so‘rovlarga mos matnlar
• boshqa saytlardagi eslatmalar: kataloglar, soha platformalari, nashrlar
• Search Console va Vebmaster tahlili, qidiruvdan kelgan arizalar hisobi

CEO kim va nima uchun javob beradi

O‘zbekistonda bu lavozim ko‘pincha «direktor» yoki «rahbar» deb ataladi. CEO nomi startaplarda, IT kompaniyalarda va xalqaro tuzilmalarda ko‘proq uchraydi. U strategiya, moliya, jamoa va asosiy qarorlar uchun javob beradi. Saytni o‘zi optimallashtirishi shart emas, lekin SEO mutaxassisi ishlashi uchun sharoit yaratish uning qo‘lida.

Nega bu ikki atama aralashib ketadi

Sabablar deyarli har doim oddiy, lekin xodim qidirganda va hujjat tuzganda e’tibor berishga arziydi.

• ruscha o‘qilishida ikkalasi ham «seo» eshitiladi
• yozilishi o‘xshash, ayniqsa tez terilganda
• telefon avtoalmashtirishi noto‘g‘ri harf qo‘yib yuboradi
• ikkala atama ham ish suhbatlarida tez-tez tilga olinadi

Vakansiya va shartnomada qanday yozish kerak

Sayt reklamasi uchun odam kerak bo‘lsa, «SEO mutaxassisi» yoki «qidiruv optimallashtirish mutaxassisi» deb yozing. Rahbar uchun — «bosh ijrochi direktor (CEO)». Lotin harfida yozish chalkashlikning bir qismini o‘zi olib tashlaydi, qavs ichidagi izoh esa qolganini.

Xuddi shu tamoyil saytda va tijoriy takliflarda ham ishlaydi: qisqartmani kamida bir marta to‘liq oching. Atamani bilmaydigan mijoz taxmin qilib o‘tirmaydi, qidiruv tizimi esa sahifa mavzusini aniqroq tushunadi. Aks holda «sayt uchun CEO mutaxassisi kerak» degan e’londa SEO mutaxassislari ham, direktorlikka da’vogarlar ham javob yozadi.

Rahbar SEO haqida nimani bilishi kerak

Qidiruvga ta’sir qiladigan qarorlarni ko‘pincha rahbariyat qabul qiladi: yangi sayt qilish, domenni almashtirish, o‘zbekcha versiya ochish, kontentga qancha ajratish. Bu qadamlar SEO mutaxassisisiz o‘tsa, mijoz keltirib turgan sahifalarni yo‘qotish mumkin. Odatiy misol — eski manzillarni ko‘chirmasdan yangi dizayn ishga tushirish.

Rahbarga quyidagilarni bilish yetarli:

• arizalarning qanchasi qidiruvdan kelayotgani va bu qanday o‘zgarayotgani
• qaysi so‘rovlar guruhi bo‘yicha sayt ko‘rinadi, qaysilari bo‘yicha yo‘q
• saytdagi qaysi o‘zgarishlar mutaxassis bilan kelishilishi kerak
• SEO — uzoq muddatli kanal, natija oylar davomida to‘planadi
• domen, hosting va analitikaga kirish huquqi pudratchida emas, kompaniyada bo‘lsin
• natija faqat pozitsiyalar bilan emas, ariza va savdo bilan o‘lchanadi
• aniq o‘rin kafolati — ehtiyot bo‘lish uchun belgi

Rahbar va SEO mutaxassisi o‘rtasida muloqot

Direktorga «crawl budget» yoki «canonical» kabi so‘zlar kerak emas. Unga tushunarli o‘lchamdagi javoblar kerak: qidiruvdan nechta murojaat keldi, qaysi yo‘nalishlar o‘syapti, nima ishni sekinlashtiryapti va rahbardan qanday qaror kutilmoqda. Yaxshi mutaxassis texnik vazifani oqibat tiliga o‘giradi: «eski manzillar ko‘chirilmasa, hozir mijoz keltirayotgan sahifalarni yo‘qotamiz».

Rahbar tomonidan uchta oddiy kelishuv yordam beradi: saytdagi o‘zgarishlarni tez kelishadigan mas’ul odamni tayinlash, redizayn va domen almashtirish haqida oldindan xabar berish, yangi xizmatlar rejasini ishga tushirishdan oldin ulashish. Bu ko‘pincha ikki pudratchi orasidagi tanlovdan ham ko‘proq natijaga ta’sir qiladi.

Agar kompaniyada alohida mutaxassis bo‘lmasa, qisqa uchrashuvdan boshlang: hozir qaysi so‘rovlar mijoz keltiryapti, Search Console va Vebmaster nimani ko‘rsatyapti, sotuv uchun qaysi sahifalar muhim. Shundan keyin shtatdagi xodim kerakmi yoki tashqi ijrochi, aniq bo‘ladi.

Qidiruv biznesingizda qanday o‘rin tutishi mumkinligini aniqlashtirmoqchi bo‘lsangiz, markdev jamoasi vazifangizni muhokama qilib, O‘zbekistonda sayt uchun SEO optimizatsiyani nimadan boshlashni maslahat berishga tayyor.