Narx xariddan boshlanadi, lekin u bilan tugamaydi
Ko‘p tadbirkorlar tovar narxini belgilashda «xarid narxi plyus foiz» usulidan foydalanadi. Bu usul xaridda kutilmagan xarajat bo‘lmaganda ishlaydi. Amalda yetkazib beruvchi hisobi bilan xaridor to‘laydigan narx o‘rtasida tashish, rasmiylashtirish, saqlash, yo‘qotishlar, komissiyalar va soliqlar turadi.
Toshkentda ham, viloyatlarda ham bir holat tez-tez uchraydi: do‘kon egasi aylanma o‘sayotganini ko‘radi, ammo hisobdagi pul ko‘paymaydi. Sabab odatda talabda emas. Narx nakladnoydagi summadan hisoblangan, omborga tushgan haqiqiy tannarxdan emas.
Omborga tushgan haqiqiy narx
Avval tovar sizga yetib kelguncha to‘lagan hamma narsani yig‘ing. Har qanday ustama shu summaga qo‘shiladi.
Bojxona va sertifikatlash qoidalari tovar turi va ishlab chiqarilgan davlatga bog‘liq va o‘zgarib turadi. Shuning uchun ularni partiya kelgandan keyin emas, xariddan oldin aniqlab oling. Yetkazib beruvchiga valyutada to‘lab, so‘mda sotsangiz, kurs ham narxning bir qismiga aylanadi.
- yetkazib beruvchi narxi, hajm bo‘yicha chegirmalar va to‘lov shartlari — oldindan yoki kechiktirilgan to‘lov;
- tashish, yuklash, tushirish, sug‘urta;
- import uchun bojlar, soliqlar, rasmiylashtirish, sertifikatlash;
- valyuta konvertatsiyasi;
- yetkazib beruvchi qidirish, namunalar va sifat tekshiruvi xarajatlari.
Saqlash, yo‘qotish va savdo xarajatlari
Keyin o‘zingiz tomondagi xarajatlar qo‘shiladi: ombor ijarasi, kommunal to‘lovlar, omborchi maoshi. Tovar qancha uzoq yotsa, shuncha qimmatga tushadi. Yo‘qotishlarni alohida hisoblang: nuqson, shikastlanish, o‘g‘irlik, muddati o‘tish, noto‘g‘ri saralash.
So‘ng savdoning o‘zi: do‘kon ijarasi, sotuvchilar maoshi, jihozlar, o‘rash, xaridorga yetkazish, Click va Payme kabi to‘lov tizimlari hamda marketpleys komissiyalari, soliq rejimingizga mos soliqlar. Aniq bir tovarga tegishli xarajatni darhol uning tannarxiga qo‘shing. Umumiy xarajatlarni esa tushunarli qoida bo‘yicha taqsimlang, masalan, savdo hajmidagi ulushi yoki egallagan joyi bo‘yicha. Qoida butun assortiment uchun bir xil bo‘lishi muhim.
Ustama va assortiment rollari
Hamma tovarga bir xil ustama qo‘yish odatda xato. Tez sotiladigan, pul tez qaytadigan tovarda ustama kichikroq bo‘lishi mumkin. Tez buziladigan yoki moda tovarida saqlash xavfi yuqori, shuning uchun ustama kattaroq bo‘ladi. Boshqa joyda topilmaydigan tovarda esa xaridor narxga kamroq sezgir.
Assortimentda tovarlar turli rol o‘ynaydi. Xaridor narxini yaxshi biladigan mashhur tovarlar do‘kon haqidagi taassurotni shakllantiradi, ularning narxini bozorga yaqin ushlang. Foydani ko‘proq qo‘shimcha tovarlar, masalan, telefon g‘iloflari, kabellar, aksessuarlar va kam solishtiriladigan pozitsiyalar keltiradi. Narx siyosati alohida tovar uchun emas, butun assortiment uchun tuziladi.
Kanallar bo‘yicha narx va raqobatchilar
Bir tovarning xarajati kanalga qarab farq qiladi. Uzum’da platforma komissiyasi va logistika qo‘shiladi, oflayn do‘konda ijara va sotuvchilar, Telegram-bot yoki Instagram orqali savdoda kuryer va menejer vaqti. Har kanal uchun narxni alohida hisoblang, so‘ng hamma joyda bir xil narx tutish-tutmaslikni hal qiling. Onlayn va oflayn narx farq qilsa, sababini xaridorga tushuntiring. Javondagi va kassadagi narx esa har doim bir xil bo‘lishi shart.
Raqobatchilarni hamma tovar bo‘yicha emas, xaridor solishtiradigan asosiy pozitsiyalar bo‘yicha kuzating: yaqin do‘konlar, marketpleyslar, OLX.uz. Faqat narxni emas, kafolat, yetkazish va xizmatni ham solishtiring. Narxingiz yuqori bo‘lsa, xaridor nima uchun ko‘proq to‘layotganini ko‘rishi kerak.
Aksiya, qoldiq va narxlarni qayta ko‘rish
Chegirmani boshlashdan oldin hisoblang: chegirmadan keyin qancha narx qoladi, u xarajatni qoplaydimi, aksiya o‘zini oqlashi uchun qancha qo‘shimcha savdo kerak. Doimiy chegirmalar xaridorni narx tushishini kutishga o‘rgatadi.
Sotilmagan tovar — muzlab qolgan pul. Mavsum oxiridagi rejalashtirilgan chegirmalar, sekin sotiladigan tovarlarni to‘plamga qo‘shish yordam beradi. Chegirmani kech boshlash ko‘pincha kattaroq chegirmani talab qiladi. Narxlarni belgilangan muddatda, shuningdek yetkazib beruvchi narxi, valyuta kursi, yetkazish xarajati, talab yoki raqobatchilar narxi o‘zgarganda qayta ko‘rib chiqing.
Tez-tez uchraydigan xatolar
Quyidagi xatolar do‘kondan do‘konga takrorlanadi. Agar narx siyosatini marketing strategiyasi doirasida tartibga solmoqchi bo‘lsangiz, markdev jamoasi hisob-kitob va assortiment mantig‘ida yordam bera oladi. Vazifangizni yozing, birgalikda ko‘rib chiqamiz.
- xarid narxiga logistika va bojlarni qo‘shmaslik;
- barcha tovarga bir xil ustama qo‘llash;
- raqobatchilarni umuman kuzatmaslik yoki hamma narsada ularni ko‘chirish;
- valyuta yoki yetkazib beruvchi narxi o‘zgarganda narxlarni yangilamaslik.
Ko‘p beriladigan savollar
Tovar narxini belgilashni nimadan boshlash kerak?
To‘liq tannarxdan: yetkazib beruvchi narxi, tashish, import bo‘lsa bojxona to‘lovlari, saqlash, yo‘qotishlar va savdo xarajatlari. Ustama shundan keyin qo‘shiladi.
Hamma tovarga bir xil ustama qo‘yish mumkinmi?
Odatda yo‘q. Aylanma tezligi, narxga sezgirlik, tovarning o‘ziga xosligi va saqlash xavfi ustamaga ta’sir qiladi.
Marketpleysdagi narx do‘kondagi narx bilan bir xil bo‘lishi kerakmi?
Shart emas. Kanallar bo‘yicha xarajat har xil, shuning uchun avval har biri uchun narx hisoblanadi, keyin bir xil narx kerakmi, hal qilinadi.
Narxlarni qanchalik tez-tez qayta ko‘rish kerak?
O‘zingiz uchun muntazam muddat belgilang va yetkazib beruvchi narxi, valyuta kursi, yetkazish, talab yoki raqobatchilar narxi o‘zgarganda qo‘shimcha ko‘ring.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.