Merchandayzing nima va nega kerak
Ko‘p xaridlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri javon oldida qaror qilinadi. Odam non olgani kirgan, lekin suv va pechenye ham olib chiqdi, chunki ularni o‘z vaqtida va qulay joyda ko‘rdi. Toshkentdagi mahalla do‘koni, dorixona, kiyim do‘koni yoki maishiy texnika salonida qoida bir xil: xaridor tovar qayerdaligini va narxini taxmin qilib o‘tirmasligi kerak.
Merchandayzing uchun katta reklama byudjeti shart emas. U sizda allaqachon bor xaridorlar oqimi bilan ishlaydi va shu oqimdan ko‘proq savdo olishga yordam beradi. Shuning uchun reklamani kuchaytirishdan oldin undan boshlagan ma’qul.
Nimalardan iborat
Bu faqat chiroyli terilgan javon emas. Xaridorning savdo nuqtasidagi butun tajribasi shunga kiradi.
- zal rejasi va bo‘limlarning joylashuvi
- tovarlarning javondagi tartibi
- ko‘rsatkichlar va bo‘lim nomlari
- narx yorliqlari va tovar haqida ma’lumot
- tovar borligi va o‘z vaqtida to‘ldirish
- zaldagi reklama materiallari
- tozalik, tartib va muhit: yorug‘lik, musiqa, hid
Javonga tovar qo‘yishning asosiy qoidalari
Ko‘z darajasi. Xaridor ko‘zi tushadigan javon eng ko‘p sotadi. Birinchi navbatda sotmoqchi bo‘lgan tovarlarni shu yerga qo‘ying. Og‘ir va yirik qadoqlar pastga, zaxira va kam so‘raladigan tovarlar tepaga mos keladi.
Bloklar. Bir brend yoki bir turdagi tovarlarni birga joylang. Xaridor sotuvchidan so‘ramay topsa, ishonch bilan va tezroq xarid qiladi.
Yuz. Tovar xaridorga old tomoni bilan qarashi, yorlig‘i o‘qilishi kerak. Old tomoni ko‘rinadigan birliklar qancha ko‘p bo‘lsa, tovar shuncha ko‘zga tashlanadi, lekin javon cheklangan, shuning uchun ko‘proq joyni yaxshi sotiladigan va foydasi yuqori tovarlarga bering.
To‘liqlik. Bo‘sh javon yo‘qotilgan savdo demak: xaridor raqobatchidan analog oladi yoki chiqib ketadi. Qoldiqni nazorat qilish va o‘z vaqtida to‘ldirish butun ishning asosi.
Narx yorlig‘i, zal tuzilishi va reklama materiallari
Har bir tovar yonida aniq, o‘qiladigan narx turishi va u kassadagi narxga mos kelishi shart. So‘mlik farq bo‘lsa ham xaridor ishonchini yo‘qotadi. Narxsiz tovar esa odamni qo‘rqitadi yoki kassada noxush holatga olib keladi.
Zalda kundalik zarur tovarlarni ichkariroqqa qo‘yish mumkin: xaridor ularga yetguncha boshqa tovarlarni ham ko‘radi. Kassa yonida impulsiv xarid tovarlari, kirishda mavsumiy va aksiya tovarlari turadi. Bir-biriga bog‘liq tovarlar yonma-yon bo‘lgani yaxshi.
Javondagi kichik ko‘rsatkichlar va aksiya belgilari e’tiborni tortadi, lekin ularning ko‘pligi zalni bozorga o‘xshatib qo‘yadi va xaridor hech narsani ajratmay qoladi. Faqat haqiqatan muhim takliflar uchun ishlating.
Ishlab chiqaruvchilar, standart va onlayn savdo
Ishlab chiqaruvchi yoki distribyutorning tovari begona do‘konda raqobatchilar yonida turadi. Shuning uchun ular merchandayzerlar yollaydi: ular Toshkent va viloyatlardagi nuqtalarni aylanib, joylashuv, narx yorliqlari va qoldiqni tekshiradi. Yozma standart va planogramma, ya’ni qaysi tovar qayerda va nechta bo‘lishini ko‘rsatuvchi sxema, hamma xodimlarga bir xil ishlash imkonini beradi.
Onlayn savdoda ham xuddi shunday. Uzum, OLX yoki o‘z internet-do‘koningizda merchandayzing toifalar tuzilishi, kartochkalar tartibi, bosh sahifa bloklari va «bu bilan birga oladilar» takliflaridan iborat.
Natijani tekshirish va birinchi qadamlar
O‘zgarishlarni bittalab kiriting. Bitta toifa joylashuvini o‘zgartirib, bir necha hafta savdoni avvalgi davr bilan solishtiring. Narx va aksiya ham birga o‘zgarsa, nima ishlaganini bilib bo‘lmaydi.
Bir kunda boshlash mumkin. Quyidagi ro‘yxat sizning birinchi o‘zgarishlar rejangiz bo‘ladi:
- zalni xaridor ko‘zi bilan aylanib chiqing
- topish qiyin joylarni belgilang
- bo‘sh javonlar va narxsiz tovarlarni toping
- har bir bo‘limda ko‘z darajasida nima turganini ko‘ring
- ortiqcha reklama materiallarini olib tashlang
- sotuvchilardan nima noqulayligini so‘rang
Keng tarqalgan xatolar
Savdo ko‘pincha murakkab sabablarsiz, oddiy kamchiliklar tufayli yo‘qoladi: bo‘sh javonlar, kassaga mos kelmaydigan narxlar, tartibsiz joylashuv, reklama materiallarining ko‘pligi va zaldagi tartibsizlik.
Merchandayzing bir martalik terish emas, doimiy ish. Joylashuvni har kuni kuzatadigan do‘kon o‘sha xaridorlar oqimidan ko‘proq sotadi. Buni assortiment, narx, reklama va tahlil bilan yagona tizimga birlashtirmoqchi bo‘lsangiz, markdev jamoasi marketing strategiyasi bo‘yicha yordam beradi va savdo nuqtangizni siz bilan birga ko‘rib chiqadi.
Ko‘p beriladigan savollar
Merchandayzing nima oddiy so‘zlar bilan?
Bu savdo nuqtasida tovar va maydonni xaridor oson topib, tanlab, sotib olishi uchun tashkil qilish: joylashuv, ko‘rsatkichlar, narx yorliqlari, tovar borligi va tartib.
Kichik do‘konga merchandayzing kerakmi?
Ha. Xaridorlar oqimi cheklangan bo‘lgani uchun kichik do‘konga u yanada kerak. Zalni xaridor ko‘zi bilan aylanib, bo‘sh javon va narxsiz tovarlarni toping.
Merchandayzer kim?
Ishlab chiqaruvchi yoki distribyutor xodimi: u do‘konlarni aylanib, tovar to‘g‘ri terilganini, narx yorlig‘i borligini va javon bo‘sh qolmaganini tekshiradi.
O‘zgarish ishlaganini qanday bilaman?
Bir vaqtda bitta narsani o‘zgartiring va bir necha haftalik savdoni avvalgi davr bilan solishtiring. Narx va aksiyani birga o‘zgartirmang.
Vazifangizni bepul tahlil qilamiz
Kontaktingizni qoldiring — 15 daqiqalik qo‘ng‘iroqda arizalar qayerda yo‘qolayotganini va birinchi navbatda nima qilish kerakligini ko‘rsatamiz.